TEKSTEN VREDESWAKE ‘Oorlog is mensenwerk, vrede ook!’

Langemark, zondag 9 november 2014

INLEIDING

Een warm welkom allemaal!

Misschien ben je naar hier gekomen omdat je warm gemaakt werd op de prelude vorig jaar…

Of misschien hoorde je ergens waaien dat het toen wel de moeite was…

Je zit hier met hoge verwachtingen, of je weet niet waaraan je je mag verwachten…

Waar ik niet aan twijfel: je bent hier vandaag aanwezig omdat je droomt van een betere, rechtvaardiger, vredevoller wereld en omdat je daar ook zelf wil toe bijdragen…

In elk geval: jullie zijn van harte welkom, hier in de kerk, maar ook in den Tap, waar jullie meevolgen op het scherm.

100 jaar geleden zijn hier de verschrikkelijkste dingen gebeurd:

hele dorpen werden vernield, mensen op de vlucht gejaagd, soldaten massaal gedood… door mensen,
want oorlog is mensenwerk, maar vrede ook en daar willen wij vandaag samen met jullie bij stilstaan.

We kunnen namelijk meer doen dan enkel en alleen herdenken, we moeten ook her-denken, vooruitdenken, op zoek gaan naar hoe wij onze schouders kunnen zetten onder een vredevoller wereld.

Ieder van ons kan vredeskracht worden en dat is meteen ook onze uitdaging van vandaag: de vredeskracht in ons allen wakker maken.

Het is vandaag – dag op dag – 25 jaar geleden dat de Berlijnse Muur viel.
Deze wake kan voor ons allen misschien een eerste stap zijn

om onze eigen muren die vrede in de weg staan te slopen.

INFORMATIE

oorlog is mensenwerk

Sinds januari van dit jaar vielen in Nigeria al meer dan 3.000 doden door geweld, toegeschreven aan Boko Haram.

VREDE OOK

De 14-jarige Malala Yousafzai werd door de Taliban neergeschoten omdat ze opkwam voor het recht van meisjes om te studeren. Dit jaar kreeg ze de Nobelprijs voor de vrede.

“Eén kind, één leraar, één boek, één pen kan de wereld veranderen.”

oorlog is mensenwerk

De burgeroorlog in Syrië kostte waarschijnlijk al aan meer dan 60.000 mensen het leven. In de voorbije 3 jaar zijn zowat drie miljoen burgers gevlucht naar de buurlanden.

VREDE OOK

De Palestijnse dokter Izzeldin Abuelaish verloor drie dochters bij een Israëlische aanslag. Toch houdt hij vol dat dialoog tussen Palestijnen en Israëli’s de enige weg naar vrede is.

“Ik zal niet haten.”

oorlog is mensenwerk

De burgeroorlog in Colombia maakte sinds 1946 al 6,7 miljoen slachtoffers. Onder hen 5,7 miljoen boeren die gedwongen moesten verhuizen. Tienduizenden burgers zijn gemarteld, verdwenen of ontvoerd.

VREDE OOK

Pax Christi zet zich al meer dan 50 jaar in voor vrede, verzoening en gerechtigheid vanuit de visie en de strategie van de actieve geweldloosheid.

oorlog is mensenwerk

Sinds het begin van het conflict in Oekraïne zijn bijna 4.000 mensen om het leven gekomen en werden meer dan 8700 mensen gewond. Ondanks het staakt-het-vuren op 5 september blijven gewelddadige confrontaties aanhouden.

VREDE OOK

Leymah Roberta Gbowee organiseerde een vredesbeweging die ervoor zorgde dat er in 2003 een eind kwam aan de Tweede Liberiaanse burgeroorlog.

“Vrouwen dragen de zwaarste lasten. Wij zijn het ook die zorgen voor de samenleving.”

oorlog is mensenwerk

Het conflict tussen Israël en Palestina sleept al minstens 65 jaar aan. Afgelopen zomer vond opnieuw een harde confrontatie plaats. Er vielen meer dan 2.000 doden, hoofdzakelijk Palestijnen. In de Gazastrook werden 6 ziekenhuizen compleet verwoest.

VREDE OOK

Martin Luther King leidde als jonge dominee het protest tegen de rassendiscriminatie in de VS. Hij had een droom…

“Alleen de liefde kan van een vijand een vriend maken.”

oorlog is mensenwerk

Door aanhoudende onrusten in Zuid-Soedan dreigt hongersnood voor zeven miljoen mensen.

VREDE OOK

Amnesty International streeft de naleving van de mensenrechten na zoals vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Ze doet dat onder meer met acties als ‘Schrijf-ze-vrijdag’.

oorlog is mensenwerk

Het drugsgeweld in Mexico heeft de afgelopen zeven jaar meer dan 50.000 mensen het leven gekost. Aan de spiraal van geweld lijkt geen einde te komen. Heel recent nog werden 43 studenten vermoord.

VREDE OOK

Helen Prejean neemt het voortouw in de strijd tegen de doodstraf in de Verenigde Staten. Ze kreeg de eerste Vredesprijs van de stad Ieper.

Een mens is meer dan het slechtste dat hij ooit in zijn leven gedaan heeft.

oorlog is mensenwerk

In Irak blijft geweld tussen verschillende geloofsgroepen aanhouden. Daarnaast is er ook de strijd tegen de extremistische groepering Islamitische Staat die dit jaar al 5.570 doden en meer dan 11.000 gewonden kostte.

VREDE OOK

Aartsbisschop Oscar Arnulfo Romero gaf in El Salvador stem aan de stemlozen. Tot hij vermoord werd op 24 maart 1980.

“Het is niet Gods wil dat sommigen alles hebben en anderen niets.”

oorlog is mensenwerk

580.000 inwoners uit het noorden van Pakistan zijn op de vlucht sinds het leger op 15 juni een aanval begon tegen de plaatselijke taliban. Ze verblijven nu in opvangkampen. Onder hen bevinden zich zowat 40.000 zwangere vrouwen…

VREDE OOK

Vredesactiviste Ana Teresa Bernal versterkt met REDEPAZ de vredesbeweging in Colombia. Daarin bundelt ze de vele lokale initiatieven om samen te werken aan oplossingen voor het verscheurde land.

‘Wandelaar, er is geen pad. Het pad maak je door te wandelen.”

oorlog is mensenwerk

De oplaaiende gevechten tussen diverse milities in Libië hebben een grote vluchtelingenstroom op gang gebracht, onder meer naar Tunesië en Egypte.

VREDE OOK

Vredeswakes-meter Jennie Vanlerberghe richtte in 1992 Moeders voor Vrede op. De organisatie zet zich in voor vrouwenrechten en probeert toekomstperspectieven te geven aan vrouwen die slachtoffer zijn van conflicten en geweld.

oorlog is mensenwerk

Al decennialang wordt Congo geteisterd door burgeroorlogen, gewapende groeperingen en conflicten met buurlanden. Naar schatting vijf miljoen Congolezen verloren daarbij het leven, nog eens twee miljoen zijn op de vlucht. Vandaag is vooral in Oost-Congo extreem geweld tegen de bevolking aan de orde van de dag.

VREDE OOK

Mahatma Gandhi mag ‘de vader van de actieve geweldloosheid’ genoemd worden. Met geweldloze acties verkreeg hij voor India de onafhankelijkheid.

“Wees zelf de verandering die je in de wereld wil zien.”

MIJMERING

Wat denk je nu? …
Al dat geweld, al die oorlogen,  wreedheden … ik word er moedeloos van?

Of denk je eerder: ’t is altijd zo geweest en ’t zal altijd zo blijven. ’t Is nu eenmaal de  aard van de mens … En zo’n oorlog herdenken, zo’n vredeswake hier, heeft dat dan eigenlijk wel zin? Als een mens toch niet leert van z’n fouten uit het verleden …

Als ikzelf zo bezig ben, dan zegt mijn vrouw altijd: ‘Maar jij bent blind, jij, op één oog!’ … Ik kan haar geen ongelijk geven. Maar ‘k ben niet de enige die vooral ziet wat niet goed is … In de wereld rondom mij, maar ook …  ook in mezelf.
Ja, ‘k weet nochtans ook wel van Ghandi en Frans van Assisi, Romero, Maarten Luther King.  Ik weet dat Pax Christi schoon werk doet, en de Moeders voor Vrede dan, en Amnesty International, zelfs de Verenigde Naties. Ja, ‘k weet dat allemaal. ‘k Heb het daar pas nog op televisie gezien.

Wie of wat zal mij toch genezen van mijn blindheid, mijn eenzijdige kijk naar de wereld, … én naar mezelf?
Heel de geschiedenis door, vanaf het begin van de mensheid, zijn er naast kwade, wrede, oorlogsgezinde …  ook goede, menslievende, vredesgezinde krachten geweest. Ook vandaag.
Weet  je dat er vóór 1914 in Europa een héél sterke vredesbeweging was?  Maar die was helaas niet sterk genoeg toen de spanningen in Europa opliepen. De gewone burger van zijn kant had er geen vat op, en de leiders ontbrak het aan de nodige moed. … Het trieste gevolg ken je.

In alle bescheidenheid, wat ik net zei, ‘k heb dat niet zelf bedacht hé. Ik heb dat van Margaret MacMillan, professor geschiedenis aan de universiteit van Oxford, die vorig jaar in Ieper de Elf Novemberlezing hield. Misschien was je d’erbij?
‘Kijk,’ zegt zij, ‘conflicten tussen mensen en gemeenschappen, dat is normaal. Zaak is: wanneer en hoe los je die op?

Op tijd natuurlijk, en niet met geweld: wie geweld gebruikt, legt de basis voor nieuw geweld. Maar door te praten, samen met al wie betrokken is. En dan heb je  vredeskrachten nodig die sterker zijn dan de oorlogskrachten. In 1914 waren die, zoals ik al zei, niet sterk genoeg.
‘Om het vandaag beter te doen,’ zegt de professor nog, ‘hebben wij goeie instellingen nodig, zoals de Verenigde Naties of het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Daarnaast hebben we goede en eerlijke leiders nodig, die een voorbeeld zijn voor anderen en niet uit zijn op eigenbelang.

En ten slotte hebben wij … elkaar nodig. Elk van ons is belangrijk in het vredesproces.

En dan droom ik al: als wij allemaal bewust blijven kiezen voor vrede, verbonden met elkaar en met de slachtoffers van oorlog en geweld, dan brengt elke stap die wij zetten, hoe klein die ook is, de vrede telkens dichterbij. Vrede is echt ook mensenwerk.

Het is ermee, goede mensen, zoals met de wegen op aarde. Eerst zijn er geen wegen, maar ze ontstaan als veel mensen, als steeds meer mensen, in dezelfde richting stappen.
In die zin hebben de Vredeswakes heel veel zin.
En heeft mijn vrouw gelijk … groot gelijk.

REFLECTIE

Uit de profeet Jesaja

De volkeren zullen zwaarden omsmeden tot ploegijzers

En hun speren tot snoeimessen

Geen volk zal nog het zwaard trekken tegen een ander volk

Geen mens zal meer weten wat oorlog is

ENGAGEMENT

INLEIDING GETUIGEN

May peace prevail on earth (Wak Maar Proper – samenzang)

100 jaar na de Eerste Wereldoorlog, worden conflicten op tal van plaatsen in de wereld

nog altijd met geweld en oorlog aangepakt. Maar evenzeer zijn er op die plaatsen

vredeskrachten actief, mensen die dialoog en verzoening bepleiten, vrouwen en mannen

die de hoop niet opgeven en zich actief inzetten voor de andere weg: de weg van vrede.

We zijn bijzonder blij dat we vandaag vijf zo’n vredesmensen mogen verwelkomen en aan

het woord laten.

Uit Israël verwelkomen we Hanna Alexandra Licht die dialoog en verzoening bepleit in het

conflict Israël-Palestina en in België een andere Joodse stem wil laten weerklinken.

Getuigenis Alexandra

May peace prevail on earth (Wak Maar Proper – samenzang)

Uit Palestina verwelkomen we Mahmoud Abu Ayyash die hoop put uit het gedeelde

verlangen naar vrede van veel gewone Palestijnse en Israëlische burgers.

Getuigenis Mahmoud

May peace prevail on earth (Wak Maar Proper – samenzang)

Uit Syrië verwelkomen we Azzam Daaboul die zijn land moest ontvluchten omwille van zijn

politieke overtuiging en nu vanuit België het geweldloos verzet probeert te ondersteunen.

Getuigenis Azzam

May peace prevail on earth (Wak Maar Proper – samenzang)

Uit Oekraïne verwelkomen we Marta Barandiy, mede-oprichtster van het platform ‘Vrede

voor Oekraïne’.

Getuigenis Marta

May peace prevail on earth (Wak Maar Proper – samenzang)

Uit Congo verwelkomen we Maddy Tiembe die in België en Congo opkomt voor de erkenning van verkrachting als oorlogswapen in Oost-Congo.

Getuigenis Maddy

May peace prevail on earth (Wak Maar Proper – samenzang)

KIES JE UITDAGING EN WORD VREDESKRACHT!

Goede mensen,

Riskeer meer: die uitdagende woorden van Jeanne Devos, vorig jaar op deze plek uitgesproken, zijn blijven nazinderen. Woorden van een niet meer zo jonge, kleine, kwetsbare maar o zo weerbare vrouw. Woorden die zij meer dan wie ook mag uitspreken. Woorden die hier zo gewoon als buitengewoon klonken en zijn blijven klinken.

Riskeer meer…

Zoals we dat in elke vredeswake zullen doen, dagen we jullie – ons – ook vandaag uit… om meer te riskeren.

Wij zijn hier immers niet vrijblijvend bijeen en ook de nog komende elf vredeswakes willen we écht waken en wakker blijven voor vrede.

Wij willen ons behoeden voor een schijnvrede, waarvoor Ludo Abicht ons vorig jaar waarschuwde: zo’n vrede waarbij we onszelf wijsmaken dat het allemaal wel meevalt met de armoede en de klimaatverandering en moedwillig de ogen sluiten voor wie daar het slachtoffer van is of dreigt te worden.

Wij geloven dat elke kleine stap telt, dat ieder van ons betekenisvol kan zijn voor meer rechtvaardigheid, meer solidariteit, meer vrede.

Wij geloven dat elk van ons zich tot meer moed, meer inzet, meer risico… kan laten inspireren: door mensen veraf en dichtbij, door helden en heiligen, maar evenzeer door wie ongekend het goede doet…

Wij geloven dat elk van ons vredeskracht kan worden…, dat wij allen samen vredeskracht kunnen worden…

Daarom – straks, als jullie de kerk verlaten, bieden we jullie een speciale omslag aan. In die omslag zit een brief met 7 uitdagingen, van heel eenvoudig tot iets moeilijker. Als je de brief aanneemt – en niemand hoeft zich daartoe verplicht te voelen! – dan toon je meteen je bereidheid om hem niet alleen maar te lezen… Als je de brief aanneemt, weet dan dat je een keuze hebt gemaakt, een keuze om je de komende tijd te engageren, een keuze om in iets kleins of iets groters – en elke stap is evenveel waard – vredeskracht te worden, een keuze om zo ook in je omgeving iets in beweging te brengen, aanstekelijk vredeskrachtig te worden…

Wil je meer riskeren voor vrede, neem dan de omslag mee en kies je uitdaging: één of meer van de 7 of als je dat wil: een eigen nieuwe uitdaging die nog niet in het lijstje staat.

En dan hebben we nog een vraag: laat ons weten welke uitdaging je opneemt, wie je allemaal zal overtuigen om mee te doen, hoe je ’t aanpakt, waar en wanneer, welke moeilijkheden je overwint, welk resultaat je boekt… Dat kan op verschillende manieren die ook op de brief vermeld staan:

▪ stuur ons een brief of kaartje, of mail ons,

▪ of plaats een bericht op de vredeskracht-pagina op onze website vredeswakes.be

De komende weken en maanden hopen we zo overstelpt te worden door nieuws over hoe we met ons allen vredesbeweging maken, over hoe we gemeenschap vormen van vredeskrachten.

En om ons voornemen kracht bij te zetten, zingen we nu samen El himno de la paz!

SLOT

Goede mensen,

We zijn aan het einde gekomen van onze vredeswake.

We danken van harte iedereen die bij de voorbereiding en vandaag heeft meegewerkt, in het bijzonder:

  • het solidariteitskoor Wak Maar Proper
  • Brigitte Herremans
  • Willem Vermandere
  • onze getuigen uit actuele conflictgebieden
  • Joanna Vanderheyden, Geert Spillebeen en Stefaan Peene

Veel dank ook aan de vele vrijwilligers die bij het vredeswakes-project betrokken zijn en zich met hart en ziel inzetten.

En dank aan jullie allen om mee te stappen in die grote vredesbeweging die we hier de komende vier jaar willen vormen.

Graag nodigen we jullie uit op de volgende vredeswake, op zondag 1 maart 2015, met als thema: ‘Armoede, we nemen er geen vrede mee!’.

Straks, bij het verlaten van de kerk, krijgen jullie een folder mee met meer informatie over de komende wakes. En er is ook de brief waar Peter daarnet over sprak.

In het OC Den Tap kunnen jullie zo meteen terecht in het Vredescafé, waar de dorst gelest en de honger gestild wordt, maar waar jullie vooral nog kunnen napraten en mekaar uitdagen om vredeskracht te worden! Daar is ook een stand van Pax Christi en worden cd’s van Wak Maar Proper te koop aangeboden.

En helemaal afsluiten doen we nu met een lied dat ons op onovertroffen wijze een spiegel voorhoudt, maar ook aanspoort tot solidariteit, om van vrede echt werk te maken.