September 2017. Ook dit jaar werkt GO! basisschool ’t Klavertje in Staden opnieuw samen met het FEDASIL opvangcentrum van Poelkapelle. De school verwelkomt hartelijk peuters, kleuters en lagere schoolkinderen. De leerkrachten kennen sommige leerlingen van vorig schooljaar. Voor anderen is dit hun eerste ervaring met een school in België.  Zich aanpassen aan een klassituatie, het oefenen van het Nederlands, kennismaking met tal van leeftijdsgenootjes,… een heuse onderdompeling in de onbekendheid en een uitdaging voor kinderen en leraars.

Het komt erop neer dat we als school leren omgaan met diversiteit.

Zoals in de samenleving, worden school en klas geconfronteerd met een brede waaier van diversiteit. Elke leerling (en ouder) heeft een heel verscheiden achtergrond. We verschillen op het vlak van uiterlijk, gender, seksuele geaardheid, leeftijd, levensbeschouwing, levensstijl, levensgeschiedenis, woonomgeving, karakter, talenten, intellectuele mogelijkheden, interesses, creativiteit. Dit wordt nog verstrekt door de immigratie van de laatste jaren in Europa.

Naast verschillen zijn er veel gelijkenissen tussen mensen. Iedere leerling is lid van verscheidene groepen of categorieën waarbinnen leerlingen kenmerken delen. Dankzij die gelijkenissen voelen ze zich verbonden met elkaar.  Bij voorbeeld: ondanks verschillen (leerlingen met Afrikaanse, Aziatische, Vlaamse roots, andere huidskleur, taal, gewoonten) zijn kinderen overal spelende kinderen. Let er maar eens op tijdens de speeltijd. Die gelijkenis verbindt kinderen.

Als school is het belangrijk uit te gaan van een brede diversiteit, die alle mogelijke verschillen én gelijkenissen omvat. We erkennen diversiteit als een normaal gegeven waar iedere leerling dagelijks mee te maken heeft. Diversiteit is een basiskenmerk van een democratische samenleving. We kunnen en mogen op alle mogelijke manieren verschillen van elkaar. Dit kan boeiend en leerrijk zijn, maar tegelijk ook vreemd, verwarrend en onaangenaam. Leerlingen en leerkrachten een open en realistische kijk op diversiteit helpen ontwikkelen, is belangrijk.

Omgaan met die brede diversiteit is niet vanzelfsprekend. Het is soms eenvoudiger om diversiteit eng te benaderen en (te)veel waarde te hechten aan één aspect ervan. Zo laten we ons nogal eens verleiden tot veralgemeningen en stereotypen, waarbij we mensen vastpinnen op één dimensie: dé zwarte-dé blanke, dé moslim-dé katholiek, dé arme-dé rijke, dé Waal-dé Vlaming, enz. Dit doet onrecht aan de meervoudige identiteit van elk van ons en aan de complexiteit van de sociale werkelijkheid. Ieders meervoudige identiteit bestaat immers uit verschillende facetten: je behoort tot verscheidene groepen of categorieën. We schieten tekort als we leerlingen vastpinnen op één element van hun identiteit.

Door verschillende ideeën, stromingen en levenswijzen leren mensen elkaar en zichzelf beter kennen. We stellen onze eigen identiteit, gewoonten en zienswijzen in vraag en passen ze aan. Aan elk verhaal zijn verschillende kanten. We nemen echter dikwijls genoegen met één kant, één verklaring, één perspectief. Die van onszelf. We hebben, zeker in een schoolcontext, de vaardigheid nodig om via diverse invalshoeken naar gebeurtenissen, contexten en personen te kijken én ons in te leven in het perspectief van anderen.

Diversiteit komt best tot haar recht wanneer er tijd wordt uitgetrokken om met elkaar om te gaan op een evenwaardige manier. Samenwerking is dé handelwijze waarbij diversiteit als meerwaarde kan worden benut. We huldigen het principe van coöperatief leren. Dat loopt echter niet steeds van een leien dakje, samenwerken in heterogene (klas)groepen kan tot conflicten leiden. Dat is een normaal gegeven. Samen leren samenleven is niet voor niets de slagzin van basisschool ‘t Klavertje.

Enkele ideeën haalden we uit een interne nota van Studio Globo. Dit is een educatieve NGO die op vele manieren scholen ondersteunt in omgaan met diversiteit. Info: www.studioglobo.be